Ağız, Diş Sağlığı ve Beslenme İlişkisi

Ağız ve diş sağlığı beslenme ile doğrudan ilişkilidir. Bu sebeple de beslenme düzenini gözden geçirmek; diş ve diş eti hastalıklarının önüne geçilmesini sağlamaktadır. Diş sağlığı açısından zararlı olabilecek besinlerin başında; şekerli gıdalar, asitli gıdalar, dişlere yapışma özelliği olan besinler, sigara tüketimi gibi faktörler diş ve diş eti sağlığını olumsuz etkilemektedir.

Diş sağlığını korumak için önerilen beslenme şekli nedir?

Şekerli, yapışkan, kola gibi asitli besinlerin tüketilmemelisi gerekmektedir.

Dişlerin fırçalanamadığı durumlarda, elma, havuç gibi dişetlerine masaj yapacak besinler tüketilmelidir.

Dişlerin fırçalanmasının mümkün olmadığı durumlarda ağız temiz su ile çalkalanmalıdır.

Şekerli besinler tüketildikten sonra peynir gibi çürük önleyici besinler tüketmek gerekmektedir.

Diş çürüklerinin görülme oranı beslenme düzeni yüzünden mi arttı?

Gelişmekte olan ülkelerde diş çürükleri ile karşılaşma riski daha artmıştır. Bunun sebebi ise beslenme alışkanlıklarının değişmesidir. Fast food alışkanlıkları, kahve ve sigara tüketiminin artması, düzensiz beslenme ve stres faktörleri diş çürüklerinin artmasına yol açmaktadır. Bununla beraber hazır gıda endüstrisinin artması ile daha yumuşak ve besin değeri daha düşük gıdaların tüketilmesi de dişlerde çürüklerin artmasına yol açmaktadır. Bisküvi, çikolata, kola ya da diğer abur cubur gıdaların sık sık tüketilmesi, ağız içerisinde bakterilerin daha çabuk çoğalmasına olanak sağlar. Kalsiyum içeren süt ve süt ürünleri tüketiminin de hazır gıda endüstrisi ile azalması; diş etleri hastalıklarının çoğalmasına sebep olmaktadır.

 

Diş dostu besinler nelerdir?

  • Diş ve diş etlerinin sağlıklı olmasını sağlayan gıdaların başında proteinler vardır. Proteinler; vücudun temel yapı taşı olarak kabul edilmektedir. Dişlerin gelişimi sırasında ve sağlıklı dişlerin muhafaza edilmesi için günlük olarak protein tüketimi önerilmektedir.
  • Diş dostu besinler arasında öne çıkan; peynirdir. Protein açısından zengin olmasının yanı sıra, diş sağlığı açısından da özellikle şekerli gıdaların tüketiminden sonra dişlerin korunmasına yardımcı olmaktadır.
  • Yer fıstığı da diş dostu besinlerin arasındadır. İçeriğinde bulunan fosfat sayesinde dişlerin korunmasına yardımcı olur.
  • Diş sağlığının bozulmaması için beyaz undan yapılan ekmek ya da hamur işleri yerine kepekli olanlar tercih edilmelidir.
  • Ağız ve diş sağlığının iyi olması, beslenme düzeninin yeterli ve iyi olduğunu göstermektedir. Amerikan Diyetisyenler Derneği ve Diş Hekimleri beslenme önerilerinin ağız ve diş sağlığının korunmasına yardım edeceğini belirtmekte.
  • Yapılan çalışmalar, diş ve ağız sağlığını etkileyen en önemli faktörlerin başında beslenme alışkanlıklarının geldiği belirtilmektedir.

Dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?

  • Kabukları sert olan meyveler ya da besinler küçük hale getirilerek tüketilmelidir. Isırmak, özellikle hassas ve zayıf dişler için problem yaratabilir.
  • Cips ya da şekerli abur cuburlardan uzak  durulmalıdır. Tüketilmeleri durumunda zaman kaybetmeden dişler fırçalanmalıdır.
  • Besin değeri düşük olan gıdaların ağırlıklı olarak tüketilmesi, diş kaybını arttıran bir risktir. Bundan dolayı kalsiyum ve fosfordan zengin besinlerin ağırlıklı olarak tüketilmesi gerekmektedir.

Peynirin diş sağlığı açısından önemi nedir?

Peynir, enerji değeri yüksek bir besindir. Bununla beraber protein, kalsiyum ve B2 vitaminleri içermektedir. Sindirimi daha kolaydır, bu sayede tüketilme oranı arttırılabilir. Yağ oranı ise tercihe göre belirlenebilir. Bununla beraber fosfor da vücudumuz için büyük önem taşımaktadır. Fosforun içerisinde ihtiyaç duyabileceğimiz mineraller bulunmaktadır. İnsan vücudundaki fosforun ortalama olarak %80’i kemik ve dişlerde bulunmaktadır. Fosfor, kemik ve dişlerin oluşumunda kalsiyumla beraber görev almaktadır. Bu sebeple de sık sık tüketilmesi besin sağlığı için oldukça önemlidir.

Peynir, ağzın PH dengesini sağladığı için dişler için koruyucu bir misyon üstlenmektedir. Dişlerin çürüme riskini azaltan peynir, yeni çürüklerin oluşmasını da engellemektedir. Öğünlerden önce ağza bir parça peynir atmak; tükürük salgısının canlanmasına yardımcı olur. Bu sayede de besinler daha kolay sindirilir ve dişler arasında besin artığı kalması engellenir.

Özellikle şekerli ve asitli gıdalar dişler üzerine yapışıp kaldıkları için kolay temizlenememektedir. Bu durumda, diş çürüklerine davetiye çıkarmaktadır. Bu gibi besinlerin tüketilmesinden sonra uygun diş fırça ve macun ile ağız ve diş hijyenini sağlamak gerekmektedir.Yapılan araştırmalara göre bir parça peynir yemek diş minenizin üzerinde koruyucu bir kılıf oluşturarak çürük oluşturan asitlerin yıpratıcı etkisine karşı korumaktadır.

Peynir dışında diş ve dişetlerini korumaya yardımcı olan, ağız ortamının nötralize olmasını sağlayan ve tükürük akışını arttıran diş dostu besinler ise:

  • Yeşil çay,
  • Yoğurt,
  • Kivi,
  • Maydanoz,
  • Elma,
  • Çilek,
  • Kereviz, olarak sayılabilir.

Diş ve dişeti hastalıklarının genel vücut sağlığıyla ilgisi nedir?

Ağız ve diş sağlığı, yalnızca ilgili alanları değil, genel sağlığı da etkilemektedir.  Örnek olarak ağız kokusu; diş ve diş eti hastalıkları sebebiyle, solunum yolu enfeksiyonları sebebiyle, sindirim sistemi hastalıklarıyla  ilgili olabilmektedir. Diş ve diş eti hastalıkları da besinlerin sindirilmesiyle beraber diğer sindirim organlarına ulaşır. Kan yoluyla da tüm vücuda yayılarak genel sağlığın bozulmasına yol açar.

Diş çürüğü nasıl oluşur?

Dişlerin üzerinde meydana gelen, bakterilerin bulunduğu, yumuşak ve yapışkan tabakaya plak denilmektedir. Plak, besinlerin çiğnemesi neticesinde oluşan asitlere yol açabilir. Plak, dişlerde temizlenmediğinde diş çürüklerine de yol açmaktadır.

Çürük nasıl tedavi edilir? Tedavi edilmezse ne olur?

Çürükler, erken dönemde beyaz leke konumundadır. Bu süreçte florlamayla tedavi sağlanabilir. Erken dönem çürükler doğru diş macunu, doğru fırçalama ve gargara-diş ipi bakımıyla hafifletilebilir.

Bunun için; florlu diş macunlarıyla düzenli fırçalama ve florlu diş ipleri ile ara yüz bakımı gerekmektedir. Florlamayı diş hekimi direkt olarak hastaya da uygulayabilir. Şayet diş minesi kaybı varsa bu durumda dişte oyuklar meydana gelebilir. Bu oyuklar; kavite olarak ifade edilir. Bu durumlar yalnızca diş hekimi tarafından tedavi edilebilmektedir.  Çeşitli durumlarda dişin içerisinde bulunan pulpa adı verilen damar ve sinirlerin oluştuğu alana çürükler ilerlemektedir. Bu gibi durumlarda diş çürüklerinin ilerlediği görülmektedir. Bu hastalara kanal tedavisi yapılmaktadır.

Çürük dişin pulpası yoluyla iltihaba, ağrıya ve sonuçta apseye yol açmaktadır. Bu gibi hastalarda dişe kanal tedavisi uygulanır. Damar ve sinirler, pulpa odası ve kanaldan çıkarılarak yerine dolgu uygulanmaktadır. Dişin iyileşmesinin söz konusu olmadığı durumlarda ise, son çare olarak diş çekimi söz konusu olur.

Ancak dişlerin çekilme aşamasına gelmemesi için alınabilecek oldukça çeşitli önlemler vardır. Bu önlemlerin başında ise; uygun diş macunu ve diş fırçası ile dişleri düzenli olarak fırçalamak, ardından diş ipi ve ağız gargarası kullanmak, beslenme düzenine dikkat etmek gelir.

Yorum Yap